Tworzenie stron www

Ze szczerym uznaniem spoglądam w stronę osób idących ulicą z białą laską. Jaką siłę mają w sobie, że z taką determinacją radzą sobie z bądź co bądź zwariowaną otaczającą nas wszystkich rzeczywistością. Mogą ją widzieć i oceniać często jedynie oczami wyobraźni.

Świat osób niewidomych i niedowidzących to jak się wydaje świat dźwięków, zapachów i dotyku. Wrażenia z pozostałych czterech zmysłów składają się na obrazy widziane jedynie oczami wyobraźni. Tworzą indywidualną bardzo osobistą mapę świata tych ludzi. Niewątpliwie zasoby w postaci wyostrzonego słuchu, węchu, smaku i dotyku rozwinęły się ze względu na utratę wzroku, niemniej są to zasoby potężne, których niedocenienie przez technologię byłoby wyrazem ogromnej co najmniej ignorancji.

Technologia w zastępstwie oczu
Z danych udostępnianych przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) wynika, że w Polsce żyje około 2 miliony osób dotkniętych dysfunkcją oczu. Wśród tych osób są te całkowicie niewidome oraz niedowidzące. To niewątpliwie bardzo dużo. Jeszcze dziesięć lat temu te osoby były w swych domach niemal uwięzione. Złej jakości chodniki, brak sygnalizacji świetlnej z sygnałem dźwiękowym, autobusy o wysokich stopniach, niewykorzystywanie znanego przecież od dawna alfabetu Braille'a to tylko niektóre ogniwa łańcucha przykuwającego tych ludzi do ściany własnego mieszkania.

Wraz z rozwojem techniki i przede wszystkim świadomości obecności i potrzeb tych ludzi oraz dzięki walce samych zainteresowanych o swoją godność zaczęto rozwijać taką działalność jak tworzenie stron internetowych także właśnie pod kątem potrzeb i oczekiwań osób niewidomych i niedowidzących. Często okazuje się, że wystarczy wprowadzić nawet niewielkie udogodnienia czy zmiany, by witryna była użyteczna niewidomym. Często jednak wymaga się by technologia stanęła na wysokości swego zadania i wręcz oczy zastąpiła angażując jednocześnie inne zasoby człowieka. Jak to wygląda w tak zwanej praktyce?

Konkretne rozwiązania w kreacji stron szanujących potrzeby osób niedowidzących i niewidomych
Jak rozwiązania w każdym zakresie, tak i w zakresie technologii tworzenia stron dla tej grupy osób można podzielić na mniej lub bardziej zaawansowane. Dla porządku podam przykłady najpierw tych najprostszych, a następnie tych zdecydowanie bardziej rozbudowanych i zaawansowanych.

Śmiało można powiedzieć, że proste rozwiązanie mogą być wdrożone na każdej stronie, a co więcej podniosą jej użyteczność nie tylko w ocenie osób niedowidzących, ale w ogóle w ocenie większości internautów. Mowa tu o takich rozwiązaniach jak między innymi:

• wprowadzenie możliwości zmiany wielkości czcionki. Ten drobny element jest wprost banalny we wprowadzeniu, a naprawdę może ułatwić życie osobom chcącym skorzystać z treści witryny;
• odpowiednia kolorystyka witryny, w tym kolorystyka i kształt liter. Wystarczy założyć na nos bardzo ciemne okulary i wyregulować ostrość ekranu tak by był rozmazany by zyskać pewien obraz tego, jak widzą niektórzy niedowidzący. Następnie wystarczy tak utrudniwszy sobie na chwilę życie obejrzeć kilka stron internetowych. Szybko przekonamy się, że litery kolorem nie mogą się zlewać z tłem, powinny być wyraźne, a przewaga formy nad treścią jest tu co najmniej niewskazana;
• wielką wagę zyskują tu narzędzia komunikacji z administratorem strony. Obok tradycyjnego forum lub formularzy kontaktowych będących często nie do użytku dla osób niedowidzących, a tym bardziej niewidomych, warto udostępnić komunikatory umożliwiające prowadzenie rozmowy np. Skype, lub inne.

Powyżej przedstawione rozwiązania mieszczą się także w tym co można określić mianem zaleceń dla tworzenia stron z uwzględnieniem osób niedowidzących – ma być czytelnie i przejrzyście.

Zatrzymując się jednak jeszcze na chwilę przy problemie przejrzystości informacji na stronie internetowej, warto wspomnieć o technologii CSS. Wprawdzie, jak piszą eksperci, polecenie typowe dla CSS w większości przypadków istnieją w wersji analogicznej w składni HTML. Jednakże jak się okazuje warto poświęcić czas nauce i stosowaniu stylów CSS, gdyż sprawiają one, że strony internetowe stają się zdecydowanie bardziej dostępne osobom niedowidzącym.

Co zatem daje kreacja stron w oparciu o style CSS? Oto lista kilku z najważniejszych:

• uporządkowania struktura i treść strony także pod względem hierarchii ważności informacji z punktu widzenia internauty. Można stosować przejrzyste listy, nagłówki, obramowania zamiast skomplikowanej struktury graficznej, zupełnie niedostępnej percepcji osób niewidomych.;
• rozdzielenie treści witryny od sposobu jej prezentacji, dzięki temu osoby z wadami wzroku oraz osoby niedowidzące mogą wyłączyć style i dzięki temu otrzymać przejrzyście zaprezentowaną treść informacji bez jakichkolwiek ozdobnych, estetycznych elementów graficznych;
• udostępniane opisy elementów grafiki nadają się to przeczytania z użyciem syntezatora mowy, tak często wykorzystywanego przez osoby niewidome i niedowidzące;
• style CSS dają możliwość formatowania tekstu w taki sposób, który bez ich użycia jest bardzo trudny lub niemożliwy do osiągnięcia, np. możliwość pogrubiania tekstu, zmiany wielkości liter (z małych na wielkie lub odwrotnie), zwiększanie odstępów między literami, zmiana wyglądu kursora po tym jak użytkownik najdzie nań myszką, zmiana wyglądu odsyłacza, po tym jak użytkownik najedzie na niego myszką, dodatkowe możliwości określania wyglądu tekstu przygotowywanego do drukowania;
• oraz wiele innych.

Wśród zdecydowanie najbardziej zaawansowanych rozwiązań, przeznaczonych z istoty swej dla osób niewidomych oraz niedowidzących wyróżnia się przede wszystkim syntezator mowy IVONA stworzony przez polską firmę IVO Software. Podkreślić trzeba, że jest on rozwiązaniem najlepszym w Polsce i uznanym z jeden z najlepszych na świecie.

Najnowsza wersja syntezatora mowy IVONA 2 obok programu IVONA Reader i screenreader NVDA tworzą Pakiet Rehabilitacyjny IVONA. Co to oznacza dla niewidomych? Oprogramowanie składające się na zestaw rehabilitacyjny umożliwia wydawania poleceń głosem oraz aktywne korzystanie z zasobów globalnej sieci, czyli np. słuchanie książek, artykułów, prowadzenie elektronicznej korespondencji, a nawet tworzenie audiobooków oraz wiele innych. Ponadto, znajdujący się w pakiecie screenreader odczytuje zawartość ekranu.

Jak zapewniają sami twórcy syntezatora mowy IVONA 2, 20 tys. reguł wymowy, jakie obowiązują w naszym rodzimym języku sprawia, że oprogramowanie bezbłędnie interpretuje dany, adresy, akcenty, skróty i skrótowce w słowach, a nawet określa sposób poprawnej intonacji zdań.

Zakończenie
Z założenia technologia powinna służyć człowiekowi. Ułatwiać, czy nieraz wręcz umożliwiać godne życie. To samo dotyczy tego działu IT, jakim jest tworzenie stron internetowych z uwzględnieniem i poszanowaniem potrzeb osób niewidomych i niedowidzących. Okazuje się przecież, że jest w czym wybierać, że w zasadzie każda nowo powstająca strona internetowa może zostać przystosowana do tego, by swobodnie korzystały z niej osoby także niewidzące.

Poczynając od najprostszych rozwiązań w tym zakresie, zwykłym powiększeniu czcionek, uporządkowaniu hierarchii informacji, pilnowaniu przejrzystej kolorystyki, poprzez style CSS, a na włączaniu syntezatorów mowy można sprawić, że technologia zastąpi oczy. Osoby niewidome i niedowidzące nie potrzebują litości, wcale nie chcą być bierne i wycofane z życia, lecz wręcz odwrotnie – pragną czerpać z życia, jak każdy – garściami, czuć się pełnowartościowymi obywatelami i ludźmi potrafiącymi samodzielnie o siebie zadbać. Mając do dyspozycji rozwiązania, o których powyżej zostało jedynie wspomniane, niedocenienie tych potrzeb oraz potencjału tych ludzi wygląda mi na spore zaniedbanie.

dalej >>